سپاس و ستایش خداوندی را که در تکمیل عطای بی شمار نعمت وجود ، خلعت شهود کلّ الجمال حقش را به انسان نمود و بانفخه ی روح اللهی در کالبد آدمی ، رتبه خلافت به وی بخشید ، درود بر عاشقان و مشتاقان وصال باری تعالی به ویژه بر خاتم رسولان و سرور و سید آنان ، حضرت خاتم الانبیا (ص) و آل اطهارش(ع) به خصوص حضرت ولی الله الاعظم علی الوجود امیرالمومنین علیه السلام و یازده فرزند و سلاله ی پاکش که رهنمای خلق از ظلمات و تاریکی ها به سر منزل سعادت و رستگاری اند.و امّا بعدُ ، بسیار ی از دانشجویان ، هرچند که برای کسب علم و دانش تلاش و کوشش می کنند ، ولی دانش را به طور کامل بدست نمی آورند. و گرچه بدین کار دست می یازند. لیکن از نتایج آن بهره ی چندانی نمی برند. شاید علت آن است که ایشان مسیر آموزش را به خطا پیموده و شرایط کسب دانش را فراهم نکرده اند بدیهی است که راه را به اشتباه طی کرده ، گمراه خواهند شد و به هدف نخواهند رسید.از این رو تصمیم گرفتیم تا «شیوه ی دانش پژوهی» را به گونه ای خلاصه وکوتاه ، بر اساس آنچه در نوشته ها دیده و یا از اساتید شنیده ایم بیان نمائیم ، امید است بتوانیم گامی هرچند اندک و ناچیز برای نیل به موفقیّت شما در کسب علم و دانش برداریم. «حقیقت دانش و برتری آن » در کتاب « تفسیر برهان » اثر« بحرانی» به نقل از امیر مومنان علی (ع) آمده که حضرتش فرمود: از پیامبر اسلام (ص) شنیدم که فرمود: کسب دانش بر هر مسلمانی واجب است ، پس علم را از جاهایی که فکر می کنید و گمان آن می رود فراگیرید و از اهلش کسب نمایید زیرا علم آموختن به خاطر خدا کاری نیک و پسندیده است. کسب آن، عبادت و تعلیم و یادآوریش، تسبیح و ستایش خدا ، و عمل به آن جهاد و آموختن آن به دیگری، صدقه و آموختن آن به کسی که صلاحیت آن را دارد ، تقرب به خدای تعالی است.فرشتگان راغب دوستی ایشانند و پروبال خویش را بدیشان می سایند و در نمازشان بـر ایشان درود مـی فرستند . هر چیز اعم از تـر و خشک و هـرموجودی حتی ماهی دریا و درنده ی صحرا وچارپا برای ایشان طلب آمرزش و مغفرت می نمایند. به تحقیق دانش، زندگی و حیات دل ها از نادانی ، و روشنی دیده از تاریکی ، و نیروی بدن ها از ناتوانی است. دانش انسان را به منزلگه نیکان راهبری کرده ، به پایه های بلند در دنیا وآخرت رهنمون می شود . به وسیله آن فرمانبری خدا و بندگی او به جا می آید و به سبب آن مهربانی به خویشاوندان میسر می گردد. و در اثر آن حرام از حلال متمایز می گردد .علم پیشوای عمل و عمل پیرو آن است. خداوند علم را در دل سعادتمندان جای داده ، در مقابل شقاوت را از آن بی نصیب می گرداند.خوشا به حال کسی که خداوند را از بهره علم بی نصیب نگرداند. « نیت و هدف از آموزش » هر دانشجویی در فراگیری و آموختن خود ، هدف و نیّتی خاص دارد و این نیّت در تمامی کارها ، به عنوان یک اصل مهم است. چرا که پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله فرمودند: اِنّما الاَعمالُ بالنیّاتِ (همانا کارها به نیّت ها است.)بنابراین ارزش و اعتبار عمل و رفتار فردی مطابق نیت و قصد و هدف اوست سود و عواید اعمال هر انسان به نیّت او وابسته است اگر کسی راه وصول به رضای خدا و رسولش را پیش گیرد ، در حقیقت به سوی خدا و رسولش هجرت نموده است . و اگر هجرت و گریز او به سوی دنیا انجام گیرد به هدف های کم ارزش تنزّل خواهد یافت پس شایسته است دانشجو در فراگیری دانش موارد زیر را هدف و نیّت خویشتن قرار دهد: ۱- جلب رضایت وخشنودی خداوند متعال ۲- دورنمودن نادانی از نفس خویش و دیگر افراد ناآگاه ۳- پایدار ساختن دین و زنده نگه داشتن اسلام با امر به معروف و نهی از منکر از خویشتن و دیگر بستگان و سایر افراد در حد امکان. « توکل » سزاوار است دانشجو در مسیر کسب علم و دانش بر خدا توکّل کند ، توکّل ، کار را به کسی واگذاشتن است و در این بیان ، مراد از توکّل آن است که بنده در کاری که از او صادر می شود. چون یقین دارد که خدای متعال از او داناتر و تواناتر است کارهایش را به او می سپارد تا چنان که تقدیر اوست آن کار را به سامان برساند و « عَلَی الله فَتَوکلوا اِن کنتم مومنینَ » بر خداوند توکّل نمایید اگر ایمان دارید. دانشجو باید با توکل به خدا علاقه خود را به دنیا کم کرده ، رنج ها و مشقّت ها را متحمّل گردد زیرا کسب علم و دانش در نزد بیش تر دانشمندان از جهاد و جنگ در راه خدا افضل است و اجر و پاداش آن به قدر رنج و زحمتی است که دانشجو متحمّل شده است. « تلاش و کوشش در کسب علم و دانش » دانشجو باید تلاش و پشتکار داشته باشد چنانچه فرموده اند: « مَن طَلَبَ شیئاً وَجَدَ وَ مَن قَرَعَ باباً وَ لَجَّ وَلََجَ » هر که چیزی را بجوید و در راهش کوشش نماید ، آن را می یابد ، و هر که دری را بکوبد و پایداری نماید به درون خانه راه می یابد. و نیز فرموده اند: «المَرءَ بقدرِ ما سَعی یَنالُ ما یَتَمَنَّنی.»آدمی به اندازه کوشش خویش به آرزوهایش خواهد رسید.کسالت و کاهلی در اثر نشناختن ارزش علم ، بر انسان روی می آورد . چه ، وقتی انسان ارزش علم را بشناسد انگیزه ای برای کسب علم بدست می آورد از این رو دانشجو باید که ارزش و اهمیت علم را بشناسد و به اهمّیّت آن پی ببرد تا نسبت به کسب آن تلاش و کوشش نماید. « استفاده و بهره وری از اوقات » ضروری است دانشجو از تمامی اوقات و لحظات خود برای کسب فضل و دانش بهره جوید.لازمه ی این کار ، آماده نمودن قلم و کاغذ برای نوشتن است که باید همواره آن ها را همراه داشته باشد تا هر مطلب مفیدی را که می بیند یا می شنود یادداشت نماید. در این مورد فرموده اند: « ما حُفِظَ فَرُّ و ما کُتِبَ بَقی» آنچه حفظ شود از دست می رود و فراموش می شود و آنچه نوشته شود باقی خواهد ماند ادیب مختار از زبان « هلال بن یسار» نقل می کند که : دیدم رسول خدا صلّی الله علیه و آله به اصحاب خود علم و حکمت بیان می فرماید پس من گفتم : ای رسول خدا برای من آن چه را که به اصحاب فرمودی، تکرار کن . رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: آیا قلم و دوات همراه داری؟ گفتم : نه. حضرت فرمود: قلم و دوات را از خود جدا مکن که خیر و برکت تا روز قیامت در دوات و قلم و اهل آن است.برای دانشجو لازم است که وجود استادان محترم را غنیمت شمرده ، از آن ها بهره جوید و بر آن چه گذشته افسوس و اندوه نخورد بلکه آنچه را در حال و آینده می تواند به دست آورد آن را غنیمت بشمار « زمان تحصیل علم » در کتاب « تذکره السامع » آمده است:بهترین اوقات برای حفظ درس سپیده دم صبح و برای بحث کردن بامداد و برای نوشتن وسط های روز (ظهر) و برای مذاکره کردن شب است برای مطالعه شب بهتر از روز است و در هنگام گرسنگی بهتر از وقت سیری است .و نیز گفته اند بهترین اوقات فراگیری علم در جوانی است. ای جان و تنت سرشته با صدق و صفا در علم و ادب کوش به ایام شبابآداب جوان چـو نقش باشد بر سنگ وین نقش نمی شودبصدقرن خرابدانشجو اگر از مطالعه ی کتابی خسته شد باید به مطالب کتاب دیگری با محتوای علمی دیگری بپـردازد . گویند محمد بن حسن طوسی شب را نمی خوابید و کتاب ها را در مقابل دیدگان می گشود و هر گاه از یکی خسته می شد به دیگری می پرداخت و در کنار خویش ظرف آبی می نهاد و خواب خویش را با آب از میان می برد و می گفت: « اَلنَّومُ مِنَ الحراره » خواب از حرارت و گرمی است. « چگونگی مطالعه » بهتـر است دانشجـو مطالعه را با کتابی آغـاز نماید که فهمیدنش آسان است پس از مطالعه و یادگیری و مرور در مطالب درسی نسبت به آن چه آموخته بیندیشد تا آن را کاملاً بفهمد در غیر این صورت باعث کندذهنی و از دست دادن دانایی و هوشیاری و تلف شدن وقت گران بهای او خواهد شد. اگر دانشجو در فهمیدن مطالب سهل انگاری نماید و هیچ کوششی در این مورد انجام ندهد و فقط به حفظ مطالب بپردازد به این شیوه عادت کرده ، در نتیجه در یادگیری و یادآوری مطالب ساده نیز با مشکل مواجه خواهد شد. « گفتگو و مباحثه » از جمله اموری که دانشجو به آن نیازمند است شیوه گفتگو و مناظره است بهره ی بحث و مناظره ی دو نفری بیش تر از مطالعه و مرور فردی است زیرا در این شیوه مباحث درسی بیش تر تکرار و مرور می شود .چنانچه فرموده اند: « مُطارحَهُ ساعَه خیرٌ مِن تکرارِ شَهرٍ »یک ساعت مباحثه بهتر از یک ماه تکرار درس است. منبع: آداب المتعلمین خواجه نصیرالدّین طوسی

 چاپ مطلب | موضوع: مقالات اساتيد